İstanbul Depremi İçin Yeni İddia: En Kötüsüne Hazırlanmalıyız; İşte En Kötü Senaryo

Marmara Denizi’ndeki sismik hareketliliğin İstanbul’a doğru adım adım yaklaştığını ortaya koyan yeni bir uluslararası araştırma, deprem tartışmalarını yeniden alevlendirdi. Dünyanın öne gelen bilim dergilerinden Science’ta yayımlanan ve Alman Yer Bilimleri Araştırma Merkezi (GFZ) tarafından gerçekleştirilen çalışma, sarsıntıların batıdan doğuya doğru sistematik bir göç izlediğini iddia ediyor. Kamuoyunda oluşan "deprem beklenenden küçük olacak" algısına karşı çıkan uzmanlar ise rehavetin ölümcül sonuçlar doğurabileceği konusunda net bir dille uyarıyor.

Tehlikeli Göç: Fay Adalar Önüne Mi İlerliyor?

GFZ’nin yayımladığı son veriler, Marmara’daki sismik hareketliliğin kronolojik bir rota izlediğini gösteriyor. Bölgedeki hareketliliği değerlendiren Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Şenol Hakan Kutoğlu’nun aktardığı verilere göre süreç şöyle ilerliyor:

• 2011: 5.2 büyüklüğündeki deprem batı segmentte gerçekleşti.

• 2012: 5.1 büyüklüğündeki sarsıntı biraz daha doğuda saptandı.

• 2025: Kumburgaz Çukuru’nda 6.2 büyüklüğünde bir deprem kaydedildi.

Araştırma, bu sistematik ilerleyişin devam etmesi durumunda yeni kırılmanın Adalar önünden geçen kilitli fay segmenti üzerinde yaşanabileceğini öngörüyor.

"Yüzeydeki Hareket Aldatıcı, Fay Derinde Kilitli Olabilir"

Fayın batı bölümünde görülen ve "sürünme" (creeping) olarak adlandırılan yavaş hareketlerin toplumu rehavete sürüklememesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Kutoğlu, buradaki tehlikeyi şu sözlerle açıklıyor:

"Çalışmada sürünme hızı yıllık 10 milimetre (1 santimetre) olarak belirlenmiş. Oysa Kuzey Anadolu Fayı'nın ortalama hızı 2 ile 3 santimetre arasında. Bu durum, fayın yüzeyde hareket etse bile onlarca kilometre aşağıda bir noktada kilitlenmediği anlamına gelmez. Enerjiyi daha yavaş biriktirse de bu fay mutlaka derinde kilitlenmiştir ve er ya da geç kırılacaktır. Bu yüzden 'deprem küçük olacak' diyerek senaryolarımızı küçültmenin bir anlamı yok."

Tarihsel Dersler: "Çok İddialı Konuşmak Yanlış"

Afet yönetiminde en kötü senaryoya göre planlama yapmanın hayati önem taşıdığını vurgulayan Kutoğlu, küresel ve yerel iki büyük deprem felaketini örnek gösteriyor:

• 2023 Kahramanmaraş Depremleri: Hiçbir bilimsel çalışmada birden fazla fay segmentinin aynı anda kırılarak birbirini tetikleyeceği öngörülmemişti. Düşük ihtimalli bu senaryo gerçekleşti ve fatura çok ağır oldu.

• 2011 Japonya Tohoku Depremi: Japon bilim insanları hazırlıklarını 8.5 büyüklüğüne göre yapmıştı. Ancak birden fazla segmentin aynı anda kırılmasıyla 9 büyüklüğünde bir afet yaşandı ve tsunami bariyerleri yetersiz kaldı.

En Kötü Senaryo Ne ve Nereler Risk Altında?

Uzmanlara göre olasılık düşük görünse bile İstanbul ve Marmara bölgesi için hazırlıkların tavizsiz bir şekilde 7.5 büyüklüğündeki en kötü senaryoya göre yapılması ve resmi kurumların bu yöndeki çalışmalarının hız kesmemesi gerekiyor.

Yapılan haritalandırma çalışmalarına göre olası bir kırılmada haritanın rengi sarı, turuncu ve kırmızıya döndükçe tehlike büyüyor. Bu doğrultuda en yüksek riskli bölgeler şu şekilde sıralanıyor:

• İstanbul’un Güney Kıyıları: Depremin şiddetini en yoğun hissedecek ve yıkım riskinin en yüksek olduğu bölgelerin başında geliyor.

• Güney Marmara: Merkez üssüne uzakta olmasına rağmen, olumsuz zemin koşulları nedeniyle sarsıntıyı yüksek şiddette hissedecek alanlar arasında yer alıyor.

• Koyu Mavi Bölgeler: Depremi hafif hissedecek olan bu bölgelerde, çok kötü durumda bir yapı stoğu bulunmadığı sürece yıkım veya ağır hasar beklenmiyor.